Met een ontvangst door koning Felipe VI en koningin Letizia in het Koninklijk Paleis van Madrid is op 6 juni 2026 het eerste pausbezoek aan Spanje sinds 2011 officieel begonnen. Voor veel Spanjaarden is het meer dan een kerkelijke gebeurtenis. Het is een bezoek dat raakt aan geschiedenis, identiteit en de bijzondere relatie die Spanje al eeuwenlang met het Vaticaan onderhoudt.

Toen paus Leo XIV en het koningspaar elkaar ontmoetten, viel meteen een opvallend detail op. Koningin Letizia was volledig in het wit gekleed. Dat mag slechts een handvol katholieke vorstinnen ter wereld. Dankzij het eeuwenoude privilegio del blanco – het voorrecht van het wit – mogen zij de paus in witte kleding ontmoeten. Het privilege is een symbolische erkenning van de historische band tussen bepaalde katholieke vorstenhuizen en de Heilige Stoel. Ook de Belgische koninginnen Mathilde en Paola, prinses Charlène van Monaco en groothertogin Maria Teresa van Luxemburg hebben dit recht.

AI impressie van het pausbezoek aan spanje

AI impressie van het pausbezoek aan Spanje

Waarom spreekt de paus vloeiend Spaans?

Hoewel Leo XIV de eerste paus uit de Verenigde Staten is, voelt hij voor veel Spanjaarden verrassend vertrouwd. Dat heeft alles te maken met zijn levensverhaal. De in Chicago geboren Robert Francis Prevost bracht meer dan twintig jaar door in Peru, waar hij werkte als missionaris, priester en later bisschop van Chiclayo. Hij verkreeg zelfs de Peruaanse nationaliteit en spreekt vloeiend Spaans. Toen hij na zijn verkiezing voor het eerst de wereld toesprak vanaf het balkon van de Sint-Pieter, richtte hij zich niet alleen in het Italiaans maar ook in het Spaans tot de gelovigen van zijn voormalige bisdom. Voor veel Latijns-Amerikanen is Leo XIV daardoor niet zozeer een Amerikaanse paus, maar een paus die hun cultuur, taal en leefwereld van binnenuit kent. Dat sluit opvallend goed aan bij het Spanje van vandaag. In de afgelopen decennia hebben miljoenen mensen uit Latijns-Amerika zich in Spanje gevestigd. Colombianen, Venezolanen, Peruanen, Ecuadoranen, Argentijnen en Dominicanen vormen inmiddels een zichtbaar en invloedrijk deel van de samenleving. In veel Spaanse steden zijn Latijns-Amerikaanse geloofsgemeenschappen uitgegroeid tot actieve groepen binnen de katholieke kerk.

Wil je meer weten over  Spanje en de Spaanse cultuur? Bestel dan hier het mooie magazine ESPANJE!

Paus heeft familiebanden met Spanje

Juist daarom verwachten waarnemers dat het pausbezoek niet alleen veel Spaanse gelovigen zal trekken, maar ook duizenden bezoekers met Latijns-Amerikaanse wortels. Voor hen is Leo XIV iemand die hun taal spreekt, hun geschiedenis kent en jarenlang tussen hen heeft geleefd. Daar komt nog een persoonlijke dimensie bij. Volgens de katholieke nieuwssite Aleteia heeft de paus via zijn moeders familie ook Spaanse wortels. In Galicië vonden onderzoekers de doopinschrijving van een voorouder uit 1639. Via Cuba, Louisiana en uiteindelijk Chicago ontstond de familielijn waaruit de toekomstige paus zou voortkomen. Daarmee weerspiegelt zijn stamboom een geschiedenis die ook voor Spanje herkenbaar is: emigratie, koloniale contacten en de eeuwenoude verbinding tussen Spanje en Latijns-Amerika. In dat opzicht weerspiegelt hij ook het moderne Spanje zelf: een land dat diep geworteld is in zijn katholieke verleden, maar dat tegelijkertijd mede wordt gevormd door miljoenen inwoners met Latijns-Amerikaanse roots. Juist daarom lijkt Leo XIV voor veel Spanjaarden geen buitenlandse paus, maar iemand die op een bijzondere manier zowel hun geschiedenis als hun huidige samenleving begrijpt.

Wat vinden de Spanjaarden?

Toch arriveert Leo XIV in een land dat sterk verdeeld is. Minder Spanjaarden bezoeken regelmatig de mis en de invloed van de kerk op het dagelijks leven is kleiner dan vroeger. Tegelijkertijd blijven katholieke tradities diep verweven met de Spaanse cultuur. Tijdens de Semana Santa trekken processies nog altijd enorme menigten, terwijl pelgrimsoorden zoals Santiago de Compostela jaarlijks miljoenen bezoekers ontvangen. De belangstelling voor het bezoek is groot. Vooral onder praktiserende katholieken leeft veel enthousiasme. Veel  Spanjaarden zien de paus niet meer uitsluitend als religieus leider, maar ook als een internationale stem in discussies over migratie, armoede en sociale cohesie. Dat maakt deze reis bijzonder. Leo XIV bezoekt niet het Spanje van vijftig jaar geleden, waarin kerk en samenleving nauw met elkaar verweven waren. Hij bezoekt een modern Europees land dat zijn katholieke verleden niet heeft verloren, maar wel opnieuw probeert te definiëren welke plaats geloof en traditie in de toekomst zullen innemen. Juist daarom is dit bezoek historisch. Niet alleen omdat er vijftien jaar geen paus in Spanje is geweest, maar omdat het een ontmoeting is tussen een eeuwenoude instelling en een land dat in hoog tempo verandert. Dat maakt de reis van Leo XIV tot veel meer dan een religieus bezoek alleen.

Migratie als centraal thema

Hoewel religieuze vieringen een belangrijk onderdeel van het programma vormen, ligt de nadruk opvallend vaak op maatschappelijke thema’s. Net als zijn voorganger Franciscus spreekt Leo XIV regelmatig over migratie, sociale rechtvaardigheid en solidariteit. Dat verklaart ook zijn bezoek aan de Canarische Eilanden. Voor duizenden migranten uit Afrika vormen de eilanden de eerste halte op Europese bodem. Door juist daar naartoe te reizen wil de paus aandacht vragen voor een van de grootste humanitaire vraagstukken van deze tijd.

Wat is het programma van de paus in Spanje?

Tijdens zijn reis bezoekt Leo XIV Madrid, Barcelona en de Canarische Eilanden.

Madrid

  • Ontmoeting met koning Felipe VI en koningin Letizia.
  • Gesprekken met premier Pedro Sánchez en andere politieke leiders.
  • Ontmoetingen met vertegenwoordigers van de Spaanse kerk.
  • Grote vieringen en toespraken voor gelovigen.

Barcelona

  • Bezoek aan de Sagrada Família.
  • Viering rond de voltooiing van de Toren van Jezus, het hoogste punt van Gaudí’s beroemde basiliek.
  • Herdenking van de honderdste sterfdag van Antoni Gaudí.
  • Ontmoetingen met jongeren en maatschappelijke organisaties.

Canarische Eilanden

  • Bezoek aan migrantenopvangcentra.
  • Ontmoetingen met hulporganisaties.
  • Gesprekken over migratie en menselijke waardigheid.
  • Openluchtmissen op Gran Canaria en Tenerife.