De feestdag van San Juan, oftewel de Heilige Johannes, Sint-Jan, valt op 24 juni en wordt op de avond van San Juan, op 23 juni, op veel plekken in Spanje uitbundig gevierd. Met name aan de stranden langs de kust, om zo de lange zomer te verwelkomen. De Nacht van San Juan is te vergelijken met het Germaanse Midzomerfeest.

De meeste Spanjaarden beschouwen de feestdag als het echte begin van de zomer, het seizoen waarin Spanje bruist en leeft. Vuur en vuurwerk spelen een belangrijke rol en de vreugdevuren en vuurwerkshows op de stranden zijn legendarisch. De vreugdevuren van San Juan zouden zuiveren en beschermen, en boze geesten weg houden.

Wie was Sint-Jan (San Juan)?

24 juni zou de geboortedatum vanprediker en profeet Johannes de Doper geweest zijn. Naar schatting leefde hij van 7 v. Chr. tot 30/35 jaar n. Chr. Johannes de Doper is de wegbereider van Jezus geweest en Jezus is door Johannes gedoopt in de rivier de Jordaan, vandaar ook de naam Johannes de Doper.

Waar kun je San Juan beleven?

San Juan wordt in grote delen van Spanje gevierd. Langs de kust is San Juan extra speciaal, omdat de vreugdevuren direct aan het strand liggen. Iedere regio viert het feest op een eigen manier. Sommige mensen vieren het San Juan-feest met familie, sommigen met vrienden en sommigen met onbekenden op het strand. Lekker eten, drinken en muziek zijn vaste ingrediënten van de nacht van San Juan.

Lees ook: 12 oktober: Feestdag ‘Día de la Hispanidad’ in Spanje

Andalusië

San Juan in Malaga bij het strand met veel mensen

In Andalusië wordt San Juan gevierd in een aantal plaatsen, zoals Almuñécar, in de provincie Granada, waar de stranden voor één nacht als campings mogen worden gebruikt. Op de stranden van Malaga zie je vaak mensen springen over de vuurtjes die volgens de legende het lichaam en de ziel reinigen. Om middernacht in zee springen zou ook een manier zijn om boze geesten weg te spoelen. Ook wassen mensen om middernacht driemaal hun gezicht en voeten om drie wensen te doen voor een goed jaar.

Naast de vreugdevuren die de hele avond en nacht branden, zijn er soms ook muñecos, oftewel poppen, die worden verbrand. Dit wordt meestal rond middernacht gedaan. Het verbranden van de poppen is te vergelijken met de Fallas in Valencia, hoewel op kleinere schaal.

Catalonië

San Juan in Barcelona man tussen vuur en vuurwerk op straat

Op de avond van 23 juni vindt in heel Catalonië de Revetlla de Sant Joan plaats. In 1955 begon Francesc Pujada, burger van het dorp Vallespir (Noord-Catalonië), een traditie die tegenwoordig bekend staat als ‘la flama del Canigó’ (de vlam van Canigó). Op 22 juni komt een groep wandelaars samen om naar de top van de Canigó-berg te gaan om een kampvuur aan te steken. Op de ochtend van 23 juni halen verschillende vrijwilligers een fakkel met een vlam op de top van de Canigó, waarmee ze alle vreugdevuren van de omliggende steden en dorpen aansteken. Tegenwoordig is deze traditie zo sterk dat bijna alle dorpen in het noorden van Catalonië hun vreugdevuren op deze manier aansteken.

In Barcelona vindt het feest grotendeels plaats op het strand en op sommige pleinen in de stad. Op het strand zijn verschillende vreugdevuren te vinden en is er mooi vuurwerk te zien. Wat is er beter dan een nacht met vrienden op het strand doorbrengen en genieten van een goede sfeer in de buitenlucht terwijl je naar het vuurwerk kijkt? Sommigen nemen ook een duik in zee.

Lees ook: 8 x de feesten van Gràcia in Barcelona

Madrid

San Juan in Madrid mensen om vuur heen en man springt over vuur

In Madrid is San Juan eveneens kleurrijk, ondanks het feit dat hier geen kust te vinden is. Het grootste feest vindt plaats in Alcalá de Henares waar de feesten van San Juan vier dagen duren. In voorstad Alcobendas wordt het feest groot gevierd en in verschillende wijken van de hoofdstad eveneens. Ook hierbij spelen de vreugdevuren een belangrijke rol.

Valencia

Ook in Valencia is de nacht van San Juan een van de meest belangrijke momenten van het jaar, omdat het het officiële welkom voor de zomer is. Het feest in de regio vindt ook in dit geval plaats langs het strand. Een van de tradities is om om middernacht de zee in te gaan en over zeven golven te springen voor geluk. Springen over vuur is ook een mogelijkheid, net als in andere delen van het land. Het cijfer 7 wordt beschouwd als het nummer van de spirituele perfectie omdat het een symbool is van Gods werk.

Alicante

Hogueras Alicante grote iconische poppen

Tijdens San Juan in Alicante zijn er spectaculaire muziek, kleurrijke praalwagens en vuurwerk met duizenden mensen op de straten. De feesten in Alicante staan bekend als de Hogueras. Op de avond van de Hogueras wordt groots vuurwerk afgestoken in de vorm van een palmboom boven het vredige kasteel van Santa Bárbara, gelegen aan de baai van Alicante. Vanaf dat moment lichten de 88 hogueras (vreugdevuren) van Alicante de nacht één voor één op. Ook in Alicante is het een traditie om zeven keer over het vuur óf over de golven in zee te springen voor geluk.

De inwoners van Alicante komen traditioneel op 23 juni bij elkaar voor een feestelijk diner. Op middernacht steken ze vreugdevuren aan, dansen ze eromheen, steken ze vuurwerk af en gaan zwemmen in de zee. Alicante viert San Juan met vreugdevuren en met ironische grote kartonnen en houten poppen, deze poppen heten ‘fallas’ of ‘hogueras’. Las Fallas is ontstaan door de traditie van timmerlieden. Eeuwen terug verbranden ze hun houten kaarsenstandaards om het voorjaar te begroeten, nu zijn deze houten kaarsenstandaards uitgegroeid tot gigantische kunstwerken van hout en piepschuim. De poppen vullen de straten van Alicante met humor voordat ze in vlammen opgaan tijdens de nacht van San Juan.

De koningin van het feest, bekend als de ‘Bellea del Foc’ (Schoonheid van vuur), wordt in mei gekozen uit de kandidaten die worden voorgesteld door een commissie in elke buurt. Het feest begint officieel op 20 juni met de ‘plantà’, het bouwen van enorme vreugdevuren met ironische kartonnen figuren.

Lees ook: 8 x Hogueras de San Juan in Alicante

Galicië

Queimada bereiding in een kleipot

De Galicische naam van San Juan is San Xoán. In Galicië wordt de nacht gevierd met vreugdevuren die na middernacht op het strand aangestoken worden. Ook in Galicië is het traditie om over het vuur te springen of om over zeven golven in de zee te springen. Verder verbranden mensen oude kleren en spullen die ze kwijt willen. Dit is een soort zuiveringsritueel.

Water is ook een belangrijk element in de nacht van San Juan in Galicië. Traditioneel verzamelden mensen water uit zeven verschillende fonteinen, een traditie die bekend staat als ‘facer o cacho’. Een “cacho” is een kom waarin je het water gedurende de nacht van 23 juni moet laten staan. De kom moet ‘s nachts buiten staan, naast de kruiden van San Juan (zie hieronder). En de volgende ochtend moet je je gezicht ermee wassen.

Er is een derde element in de San Juan rituelen in Galicië: de kruiden. De San Juan kruiden variëren afhankelijk van hun territoriale beschikbaarheid. Desondanks hebben de meeste Galicische gemeenten een gemeenschappelijke formule die bestaat uit Sint-Janskruid, varens, kaasjeskruid, rozemarijn, o codeso, venkel en sjalot. Er zijn ook andere varianten waarbij gebruik wordt gemaakt van bijvoorbeeld hortensia, oregano, laurier en de bladeren van els, eik, kastanje, walnoot, vijg en sinaasappel.

Een typisch Galicische drank is Queimada. Dit wordt gezamenlijk gedronken in de nacht van San Juan om vriendschappen te behouden en kwade geesten op afstand te houden. Queimada wordt gemaakt van orujo, suiker, citroen- of sinaasappelschillen en een handje koffiebonen. Het is bereid in een schaal van aardewerk. Terwijl het mengsel in een soeplepel wordt aangestoken met vuur zeggen de mensen eromheen een spreuk. De spreuk gaat als volgt:

Uilen, schuur uilen, padden en heksen. Demonen, goblins en duivels, geesten van de mistige vallei. Kraaien, salamanders en heksen, charmes van de volk genezer(es). Rotten doorboorde wandelstokken, thuisbasis van wormen en ongedierte. Bosjes van de Heilige Company, boze oog , zwart hekserij, geur van de doden, donder en bliksem. Gehuil van de hond, voorteken van de dood, magen van de satyr en de voet van het konijn. Zondige tong van de slechte vrouw getrouwd met een oude man. Satan en Beelzebub’s Inferno, vuur van de brandende lijken, verminkte lichamen van de onfatsoenlijke, scheten van de ezels van de ondergang, blaasbalg van de woedende zee.  Nutteloze buik van de ongehuwde vrouw, speech van de katten in de warmte, vuile grasmat van de slecht geboren geit. 

Met deze balg ga ik pompen de vlammen van dit vuur dat lijkt op dat uit de hel, en heksen zullen vluchten, schrijlings op hun bezems, gaan om te baden op het strand, van het dikke zand. Luister! Hoor de brul van degenen die niet kunnen stoppen met branden in het vuurwater, zo gezuiverd worden. En wanneer deze drank door onze keel gaat, zullen wij bevrijd worden van het kwaad in onze ziel en van elke charme. Krachten van de lucht, aarde, zee en vuur, voor jou doe ik deze oproep: als het waar is dat je meer macht dan mensen, hier en nu, maak de geesten van de vrienden die buiten zijn, neem met ons deel aan deze Queimada.