Spanjaarden houden van tradities, zeker wanneer die hand in hand gaan met één van de vele feestdagen. Niet voor niets bestaan er talloze Spaanse kersttradities op en rondom 25 december. We zetten de leukste op een rij. Van de ontsteking van de lichtjes en El Gordo tot aan ‘kakkers’ bij de kerstboom.
1. De ontsteking van de lichtjes
Kerst begint in alle Spaanse steden en dorpen met het grote moment dat de kerstverlichting aangaat. De stad stroomt vol met mensen en het liefst wordt het grote moment luister bij gezet door een beroemdheid. In 2025 stonden de kranten er vol van dat Richard Gere, die getrouwd is met een Spaanse vrouw, de opening verrichtte. Zijn Spaans is nog niet opperbest, maar de boodschap ging heel Spanje door: We zijn allemaal schepselen van het licht en niet van de duisternis. En daarna is het tijd voor kerstmarkten en belenes, levende kerststallen.
2. El Gordo
Midden in de hete Spaanse zomer, als kerst nog héél ver weg lijkt, staan Spanjaarden al in de rij voor een lot voor El Gordo de Navidad. Elk jaar op 22 december wordt de grote kerstloterij gehouden. De prijzenpot is gigantisch: in 2025 bedraagt deze bijvoorbeeld ruim 2,7 miljard euro, met de hoofdprijs (El Gordo) goed voor 4 miljoen euro per volledig lot. De winnende lotnummers worden zingend bekendgemaakt door leerlingen van een school in Madrid. Meer informatie over El Gordo vind je hier.
De bekendmaking van El Gordo in 2015
3. Nochebuena
Hoogtepunt van het kerstfeest in Spanje is Nochebuena, Kerstavond. Volgens de traditie is dit het moment dat families samenkomen en uitgebreid (héél uitgebreid) dineren. Meestal worden er ook wel cadeautjes uitgedeeld, maar kinderen krijgen hun echte cadeaus pas op 6 januari, tijdens Reyes (Driekoningen).
4. Tío de Nadal
Kinderen in Catalonië en Aragón krijgen er vanaf 8 december een tijdelijk ‘huisdier’ bij. Het is de bedoeling dat ze dit boomstammetje in de weken voorafgaand aan kerst goed verzorgen met water, wat lekkers en een warm dekentje. Op kerstavond wordt de Tío de Nadal met een stok geslagen en wordt hem – al zingend – gevraagd om te ‘schijten’. Onder het dekentje treffen de kinderen kleine cadeautjes en snoepgoed.
5. Caganer
Ook in Spanje is het gebruikelijk om een kerststal in huis te hebben. Naast Maria, Jozef en baby Jezus, staat daar in Catalonië ook vaak een caganer bij. Dit beeldje in de vorm van een poepend figuurtje zou voor voorspoed zorgen in het nieuwe jaar. De caganers zijn in alle soorten verkrijgbaar (bijvoorbeeld op de kerstmarkt) en steken vaak de draak met beroemde personen. Zo zijn er poepende voetballers, politici en troffen we zelfs een poepende Sinterklaas aan!
6. Turrón
Net als de pepernoten in Nederland, ligt de turrón in Spanje elk jaar veel te vroeg in de winkels. Vinden we stiekem niet zo erg, want deze Spaanse smaakt ook in oktober en november heerlijk! De zoete lekkernij wordt traditioneel gemaakt van amandelen en honing (of suiker) en is verkrijgbaar in de zachte of harde variant. Tegenwoordig vind je de repen ook in andere smaken, zoals chocolade, eigeel en frutos secos. Hier vind je het recept van turrón.
In deze video laat Carola van Barcelonatips zien wat turrón is.
7. Toespraak koning
Kerstavond is ook het moment dat de Spaanse koning zijn jaarlijkse kersttoespraak houdt. Hieronder kun je die van 2023 bekijken.
8. Olentzero
Olentzero is onlosmakelijk verbonden met de kersttraditie in Baskenland en Navarra. Het vriendelijke personage – vaak afgebeeld met een Baskische baret, boerenkleding en een pijp in zijn mond – komt op 24 december met cadeautjes langs de huizen. De traditie is ouder dan kerstmis en heeft te maken met de winterzonnewende. Wat Olentzero is voor Baskenland, dat is Apalpador voor Galicië. Het personage is afkomstig uit de bergen ten oosten van Galicië en trekt in de nacht van 24 december naar de dorpen om te controleren of de kleinste kinderen wel goed gevoed zijn. Als hij ze te mager vindt, dan laat-ie een zakje kastanjes en een cadeautje achter.
9. Poisentia
Gek eigenlijk, dat deze plant de Flor de Pascua (Paasbloem) wordt genoemd. De Poisentia tref je namelijk niet met Pasen, maar met Kerst aan in menig Spaans interieur. Reden is dat de plant eind december op z’n mooist is. En die rode bladeren passen natuurlijk helemaal in de kerstsferen.
10. Zambomba
Dorpelingen en families in Andalusië komen in december samen op een patio, plein of in de flamenco peñas (verenigingen) om rond een vuur flamenco- en kerstliederen te zingen. Ze worden begeleid door instrumenten zoals zambombas (daarom wordt dit festijn Zambomba genoemd), tamboerijnen, gitaren en allerlei andere voorwerpen waar je geluid mee kunt maken. Er wordt gezongen gedanst en meegeklapt en de innerlijke mens verkwikt met lokale wijnen en traditionele zoetigheden.
Bekijk hieronder een filmpje van Zambomba in Jerez de la Frontera.
Dit bericht op Instagram bekijken
